Modlitwa‎ > ‎

Zaproszenie do lectio divina - Ewangelia św. Łukasza

opublikowane: 16 paź 2016, 05:27 przez Redakcja JotJotZet   [ zaktualizowane 10 sty 2017, 10:30 ]
W połowie II w. po Chrystusie w pewnym dokumencie nazywanym Fragmentem Muratoriego możemy przeczytać: „Łukasz, ów lekarz, po wniebowstąpieniu Chrystusa, gdy jako prawnika Paweł przyjął, pod własnym imieniem spisał według porządku, ale i on pana w ciele nie widział…”. Imię Łukasza pojawia się w trzech listach Pawła Apostoła. W Drugim Liście do Tymoteusza Paweł się skarży, że wszyscy go opuścili i „tylko Łukasz jest przy mnie” (2 Tm 4, 11). Nadto w liście do Filemona pozdrawia adresata w imieniu swoich najbliższych współpracowników, wśród nich wymienia także Łukasza. Te świadectwa oraz narracja Dziejów Apostolskich, których autorem jest również Łukasz, pokazują, że był jednym z najbliższych i najwierniejszych uczniów Apostoła narodów.

Co wiemy o Łukaszu?

Wczytując się uważnie w Jego opowieść o Jezusie, dochodzimy do przekonania, że Łukasz nie znał dobrze geografii Ziemi Świętej. Nie pochodził z niej. Był Syryjczykiem (tak, tak) pochodzącym z Antiochii. Świadczyłyby o tym fragmenty Dziejów Apostolskich, w których bardzo dokładnie opisuje wspólnotę chrześcijan z Antiochii. W I w. po Chrystusie było to jedno z największych miast Imperium Rzymskiego. Mieszkało tam kilkaset tysięcy ludzi. Mniej niż w Rzymie czy w egipskiej Aleksandrii, ale i tak była to metropolia, która promieniowała na ów wschodni obszar cesarstwa rzymskiego. Było to także w czasach działalności Piotra, Pawła i Łukasza centrum Kościoła. To z Antiochii Piotr Apostoł wysyłał ekipy katechistów do miast Imperium, w których głoszono orędzie Jezusa. Antiochia była miastem hellenistycznym. Mnogość języków i religii. Tutaj wychowuje się Łukasz. To dosyć istotna uwaga, gdyż Łukasz jest najprawdopodobniej pierwszym chrześcijaninem, albo jednym z pierwszych, który usiłował przełożyć orędzie Jezusa Chrystusa, wychowanego w środowisku wiejskim, nacechowanego mentalnością wiejską, na język miasta, wielkiego miasta. Już to powinno nam przybliżyć Łukasza i jego dzieło. I być zachętą, aby czytać Jego Ewangelię.

Łukasz najprawdopodobniej jako poganin należał to takiej grupy ludzi, którzy zniesmaczeni kultem i religią pogańską, skłaniali się ku religii żydowskiej. Łukasz zapewne najpierw był sympatykiem judaizmu i synagogi i tam usłyszał słowo o Jezusie.

Czy Łukasz był lekarzem? Taka jest powszechna opinia. Co miałoby ją potwierdzać? Być może to, że w porównaniu z innymi ewangelistami (kiedy opowiadają ten sam epizod) Łukasz pomija opisy i deklaracje, które są zbyt surowe i twarde. Innym argumentem byłaby terminologia, której Łukasz używa, aby opisać ludzkie cierpienie. Unika brutalnego języka. To także potwierdza tezę, że Łukasz należał do wykształconych warstw ówczesnego społeczeństwa.

Jeden z wybitniejszych polskich biblistów, ks. Kudasiewicz pisze o Łukaszu, że dokonał „w swym dziele przedziwnej syntezy: połączył organicznie to, co Grecja miała najlepszego i najpiękniejszego, z tym, co przyniosło chrześcijaństwo. Z syntezy tej powstał nowy typ chrześcijanina charakteryzującego się wysoką kulturą, równowagą ducha, otwartością na wszystko, co ludzkie, bez wykluczania jednak heroizmu i radykalizmu, gdy tylko sprawa będzie tego godna. Łukasz uczynił wszystko, co w jego mocy, by przekonać świat grecki, do którego pisał, że tylko w Chrystusie i Jego Ewangelii jest lekarstwo na niedomagania i dekadencję kultury hellenistycznej. Dlatego starał się usilnie, by braciom swym ukazać całe piękno postaci Jezusa i Jego nauki”.

Do kogo Łukasz pisał?

Przywołany na początku dzieła został Teofil. Tajemnicza postać, której imię oznacza miłośnik Boga. Być może to jakaś gra literacka Łukasza i pod tym imieniem autor Ewangelii ukrył kogoś, kto już otrzymał pierwsze orędzie o Jezusie (i jest miłośnikiem Boga), a teraz najzwyczajniej potrzebuje wsparcia, dalszego umocnienia swojej wiary w Syna Bożego.
Łukasz zapewne pisał swoją Ewangelię poza granicami Palestyny, w jakimś mieście, w którym panowała kultura helleńska i rozwijała się wspólnota chrześcijan złożona zarówno z Żydów, jak i pogan, którzy zapewne wcześniej już sympatyzowali z judaizmem.

Zdecydowana większość egzegetów uważa, że Ewangelia Łukasza została napisana ok. 80/90 roku po Chrystusie. Ze sposobu pisania autora domyślamy się, że nic nie wiedział on jeszcze o dotkliwych prześladowaniach, które dotknęły chrześcijan za panowania cesarza Domicjana (panował w latach 81–96). Były mu też nieznane typowe dla końca I w. napięcia między chrześcijanami a Żydami.

Tyle wprowadzenia do Lectio divina Ewangelii św. Łukasza. Teraz zapraszam i zachęcam do modlitewnej lektury tego, co o Jezusie napisał Łukasz.

ks. Adam Błyszcz

Informacje o tym, jak się modlić lectio divina.

grafika: By Eugenio Hansen, OFS (Own work) GFDL, via Wikimedia Commons